 ej
Rezydencja Mierów
Szambelan króla Augusta III Wilhelm Mier uczynił z Wożuczyna stolicę swych włości. W ogrodach, które utworzył dookoła rozbudowanego zameczku Wożuczyńskich znajdowały się stawy, rzeźby i teatr. Co niedzielę łodziami po stawach dostawał się wraz z całym dworem do kościoła. Pałac posiadał wtedy 20 komnat, w tym wielką salę balową na piętrze. Wnętrza zdobione były sztukaterią, nie brakowało tu też ekskluzywnych kominków oraz okrągłych pieców kaflowych.
Syn Wilhelma Miera w 1787 r. gościł w Wożuczynie króla Stanisława Augusta.
|
słynnej rezydencji pałacowej nad Huczwą nie wymienia się zwykle w literaturze zamkowej, mimo że jej początki były jak najbardziej obronne. Wydaje się, że w ogóle obiekt ten skazany został na zapomnienie, a jeszcze 100 lat temu zadziwiał swym pięknem. Za niedługo ocalałe jeszcze resztki mogą doszczętnie zarosnąć.
O wyglądzie niewielkiego zamku Wożuczyńskich wiadomo tylko tyle, że miał kształt czworoboku, otoczony był fosą i murem z 4 bastejami w narożach. Basteje były półokrągłe i czworoboczne ze strzelnicami kluczowymi. Wjazd prowadził od północy przez prostokątny budynek bramny o dwóch kondygnacjach. Po przebudowie, wjazd do nowego założenia prowadził od wschodu przez bramę i biegł wzdłuż południowego czyli frontowego skrzydła pałacu skierowanego ku stawom. Wejście poprzedzały paradne schody i arkadowy portyk.
Z późniejszych opisów wiadomo, że
przy dziedzińcu otoczonym dekoracyjnym murem, od strony wsi stał piętrowy budynek gospodarczy, a w ogrodzie północnym znajdowały się dwie oranżerie, altany, studnia i grota. Pałac otaczał też ogród włoski i park angielski oraz tzw. ogród dolny.
Przed wejściem, na postumentach stały wazony z egzotycznymi roślinami.
Polski Petit Trianon
W 1907 roku poeta Kazimierz Laskowski zauroczony pałacem wożuczyńskim tak go opisywał: "zdaje się on jedyną dziś w Europie, kopią słynnego pałacyku Ludwika XVI (...). Wożuczyn - tak się nazywa
owa polska kopia francuskiego Petit Trianonu. Bez przesady można powiedzieć, że jest to jedna z najpiękniejszych rezydencji w naszym kraju."
|
Obecnie jedyny ślad dawnej świetności pałacu to obeliski bramne stojące samotnie w polu. Poza tym na wzgórzu zamkowym natrafiłem jeszcze na 3 ślady murów, choć być może jest ich więcej. Niestety roje komarów i bujna roślinność bardzo utrudnia eksplorację. Dwa duże fragmenty widać przy samej drodze. Jeden to odcinek ceglanego muru z arkadami, drugi - półokrągła basteja płd.-zach. Na północ od niej znajdował się park angielski, dziś to zwykły las, ale o dziwo jest tam tablica informacyjna. Niewielki fragment muru obwodowego znajduje się jeszcze w północnej części wzgórza. Tam też znajduje się kolejna tablica informacyjna dotycząca pomnika przyrody - o ile pamiętam jakiejś niecodziennej sosny. Znacznie ciekawszy natomiast jest ogromny grzyb na drzewie, największy jaki dotąd widziałem (patrz zdjęcie). Nie jest to stwardniała huba lecz normalne miękkie i rosnące wciąż grzybisko! Na terenie zamku leży też jakaś zagadkowa stara kamienna płyta, chyba nagrobna z nieczytelnym napisem, pisanym cyrylicą (?).
Widok ruin zamku na pocztówce z roku 1910
var txy=Math.floor(Math.random()*tad.length);
document.write(tad[txy]);
| Historia |  |
 ierwszy drewniany dwór obronny rodu Wożuczyńskich herbu Godziemba stał tu już w XV wieku.
Bezsilni Tatarzy
Siedziba Wożuczyńskich była bardzo dobrze ufortyfikowana. Dowodzą tego cztery najazdy tatarskie
w latach: 1621, 1623, 1626 i 1629. Wszystkie zostały odparte!
|
Murowany zameczek rozpoczął
wznosić Jakub Wożuczyński w końcu XVI wieku.
W 1739 roku Wożuczyńscy sprzedali swą siedzibę szkockiemu hrabiemu Wilhelmowi Mierowi, szambelanowi królewskiego i generałowi gwardii koronnej. Dokonał on rozbudowy zameczku w pałac w szkockim stylu, ale elementy obronne zostały zachowane. Powstały też piękne tarasy i ogrody włoskie. Wjazd utworzono od wschodu na wprost kościoła ufundowanego również przez Miera. Jego syn Jan ponownie przebudował rezydencję, zacierając już fortyfikacje.
Zniszczenia wojenne
W dniach 30-31.08.1914 miała miejsce bitwa pod Komarowem i wtedy właśnie artyleria austriackie zniszczyły pałac a wraz z nim m.in. bardzo bogatą bibliotekę, zbiory obrazów (m.in. Malczewskiego) porcelany, sreber, mebli oraz fortepian na którym komponował Fryderyk Chopin.
|
W 1800 r. pałac wraz z okolicznymi dobrami wystawiono na licytację. Kupił go Jan Kraczewski. W tym okresie w pałacu mieszkali Głowaccy - rodzice Bolesława Prusa.
W 1829 roku pasierbica Kraczewskiego Salomea Wapińska wniosła Wożuczyn w posagu Janowi Nepomucenowi Wydżdze. Jego syn Tomasz, znany muzyk i kompozytor przeprowadził renowację i upiększenie pałacu, zbudował m.in. most z podwójna arkadą zwieńczoną figurą św. Jana Nepomucena. Podczas I wojny światowej pałac zniszczyli Austriacy.
Później był on stopniowo rozbierany przez właścicielki - córki Tomasza Wydżgi Wandę Wielowieyską i Annę Gerliczową. Kolejna wojna i powojenne rozbiórki doprowadziły pałac do dzisiejszego stanu.
Widok pałacu w roku 1839
Źródło: Seweryn Zenon Sierpiński "Obraz miasta Lublina", Warszawa 1839, reprint Lublin 2002
Wolny.
Południowa cześć woj. lubelskiego. 17 km na północny wschód od Tomaszowa Lubelskiego, 35 km na południowy wschód od Zamościa. Zobacz na mapie.
Dojazd autobusami z Lublina, Tomaszowa Lub., Zamościa, Hrubieszowa.
Wożuczyn leży przy głównej drodze Tomaszów - Hrubieszów (nie mylić z Wożuczynem - Cukrownią!), ale do ruin należy skręcić w boczną drogę w lewo (jadąc z Tomaszowa) kierując się na widoczny z oddali kościół. Mijamy go i kawałek dalej zobaczymy po lewej resztki bramy a dalej po prawej zarośnięty teren zamkowy.
| Czas | |
Pobieżne oglądnięcie zajmuje ok. 30 min.
Tomaszów Lubelski - Kwatera prywatna - ul. Mickiewicza 5,
tel. (0...84) 664 24 58
Tomaszów Lubelski - Hotel Tomasovia, al. Sportowa 8, tel. (0..84) 665 93 50, 666 00 28
Tomaszów Lubelski - Szkolne Schronisko Młodzieżowe przy Zespole Szkół nr 2, ul. Żwirki i Wigury 3, tel. (0...84) 664 20 01
Tomaszów Lubelski - Kolonia Łaszczówka, tel. (0 84) 665 09 71
Tomaszów Lubelski - Kwatera prywatna - Pańków, tel. (0...84) 662 47 87
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce
Pawłowski Artur - Roztocze
|
|
