Jaskinie na Roztoczu

Roztocze jest rejonem Polski, które było dotąd zupełnie nieznane jaskiniowo, choć warunki geologiczne pozwalają na istnienie niewielkich form krasowych. Terenem tym zainteresowali się członkowie Stowarzyszenia Speleoklub Beskidzki, którzy przeprowadzili tam kilka wyjazdów eksploracyjno-inwentaryzacyjnych.
Pierwszy rekonesans przeprowadzono 1 kwietnia 2000 r., kiedy to odnaleziono i zinwentaryzowano kilka obiektów jaskiniowych w okolicach Werchraty i Horyńca-Zdroju. Jedna z nich - nazwana Grotą w Studni - znajduje się na szczycie góry Monastyrz (382 m n.p.m.) w obrębie ruin prawosławnego klasztoru. Jego pozostałością są liczne piwnice oraz wykuta w wapieniach mioceńskich studnia (4 m głębokości i ok. 3,5 m średnicy). Na dnie studni znajdują się wejścia do częściowo naturalnych części, którą tworzy otaczający studnię korytarz i oraz dwie szczeliny SW i NE. Długość całkowita obiektu wynosi 16 m (bez studni 12 m), a deniwelacja -5 m (bez studni 3 m). Dno studni i pozostałych partii tworzy gleba z wyjątkiem szczeliny SW, której dno pokryte jest piaskiem. W stropie tej szczeliny występują ponadto liczne skamieniałości. Z wyjątkiem studni wejściowej, obiekt jest ciemny. Stwierdzono obecność licznych pająków i motyli, a w szczelinie SW hibernował 1 os. gacka brunatnego Plecotus auritus. Warto dodać, że nietoperze (mopek Barbastella barbastellus) zimują też we wspomnianych piwnicach klasztornych.

Inna ciekawa jaskinka - Jaskinia Niedźwiedzia - znajduje się w niewielkim wyrobisku przy drodze z Werchraty do Nowego Brusna. Jej nazwa pochodzi od nieistniejącej wsi Niedźwiedzie. Ma 5 m długości i jest formą krasową powstałą w wapieniach detrytycznych miocenu. Tworzy ją korytarzyk do 1 m wysokości z kilkoma odgałęzieniami zasypanymi piaskiem. Jaskinia jest prawie w całości oświetlona światłem dziennym. Obok otworu jaskini znajduje się też interesująca, kilkumetrowej wysokości skrasowiała turniczka. Na informację o jaskini natrafiono w przewodniku turystycznym "Roztocze Wschodnie" (Wład, Wiśniewski 1999).

Otwór Jaskini Niedźwiedziej

W 2003 r. członkowie Grupy Eksploracyjnej Roztocza Południowego odkryli w pasie starych wyrobisk w Dahanach Jaskinię Prałasanta (zwaną również Jaskinią Diabelską). Podczas przeprowadzonych w 2006 r. przez Speleoklub Beskidzki pomiarów stwierdzono, że jaskinia ma 19 m długości. Jest to więc obecnie najdłuższy obiekt jaskiniowy polskiej części Roztocza.

W Jaskini Diabelskiej

Inne kilkumetrowej długości roztoczańskie jaskinie znajdują się m.in. w kamieniołomach w Nowym Bruśnie i Józefowie czy na wzgórzu Kamień (348 m n.p.m.) koło Stanisławowa. Ciekawe są też schrony podskalne koło Płaczącego Kamienia w Roztoczańskim Parku Narodowym. Cześć jaskiń jest już zinwentaryzowana, inne czekają na swą kolej. W sumie na terenie polskiego Roztocza znanych jest kilkanaście jaskiń. Kontynuowanie eksploracji terenowej przyniesie z pewnością nowe ciekawe odkrycia.

Tomasz Mleczek
2000, 2006

Popatrz również:

Największa jaskinia Roztocza

Roztoczańskie jaskinie i nie tylko