Koniki polskie wywodzą się od tarpanów ( Equus gmelini Ant.).Są dwie teorię pochodzenia tarpanów. Pierwsza z nich mówi, że tarpany były pierwotną, dziką formą, z której wywodzą się niektóre rasy koni. Druga zaś uznaje tarpany za wtórnie zdziczałe konie, żyjące niegdyś na terenach Polski i wschodniej Europy. Faktem jest, że w zamierzchłych czasach tarpany żyły na stepowych terenach południowo-wschodniej Europy oraz na lesistych terenach dawnej Polski. Są również dwie teorie dotyczące pochodzenia koników polskich. Jedna z nich mówi, że pochodzą od myszatego tarpana stepowego, druga natomiast wywodzi je od tarpana leśnego, będącego podgatunkiem tarpana stepowego.

Ostatnie na ziemiach polskich dzikie konie, czyli tarpany, odłowiono na terenach dzisiejszej Puszczy Białowieskiej i umieszczono w zwierzyńcu hrabiego ordynata Zamoyskiego ( obecnie teren Roztoczańskiego Parku Narodowego koło miasta Zwierzyniec na Zamojszczyźnie ). Było to około 1786 roku. Trzymano je tam w ogrodzeniu wraz z innymi zwierzętami. Ze względu na wysokie koszty ich utrzymania w 1806 roku rozdano je chłopom z okolicznych wsi w pobliżu Biłgoraja. Przez dziesiątki lat pokrzyżowały się one z końmi domowymi i na długo o nich zapomniano. Dopiero w 1914 roku zainteresowali się nimi dwaj studenci: J. Grabowski i S. Schuch. Opisali oni koniki z okolic Biłgoraja, będące potomkami owych dzikich koni ze Zwierzyńca Zamoyskich, czyli tarpanów. Podkreślali przy tym niezwykłą ich siłę w stosunku do masy, mimo złego żywienia. Od tej pory liczni hodowcy z profesorem Vetulanim na czele zaczęli gorliwie opiekować się tymi konikami i ratować je przed zagładą. W 1936 roku wykupiono od chłopów z okolic Biłgoraja najbardziej typowe okazy i umieszczono je w specjalnym rezerwacie w Białowieży. W 1939 roku stado liczyło już 40 sztuk, ale w czasie wojny najlepsze koniki zostały wywiezione do Niemiec i nigdy już do Polski nie powróciły. Po wojnie w Białowieży odnaleziono 5 koników i 2 dalsze w okolicy. Podczas wojny inne stado utworzył prof. Prawocheński w Puławach. Zakupił on koniki od chłopów z południowo-wschodniej Polski. W 1954 roku koniki umieszczono w Popielnie koło Rucianego, gdzie utworzono specjalny rezerwat. Powiększono go z czasem do 1600 ha lasów pomiędzy jeziorami: Bełdany, Śniardwy i Warnołty. Żyły tam 3 stada koników w warunkach zbliżonych do naturalnych. W celu rozszerzenia hodowli zachowawczej tego gatunku w 1982 roku utworzono ostoję koników polskich w Roztoczańskim Parku Narodowym, dokładnie w tym miejscu, gdzie przed 200 laty żyły ostatnie dzikie tarpany w Zwierzyńcu Zamoyskich. W tym celu ogrodzono około 80 ha lasu wraz ze stawami i przepływającą obok rzeczką Świerszcz. Żyje tu jedno stado koników nie przekraczające 20 sztuk. Z powyższych względów konik polski jest dziś symbolem Roztoczańskiego Parku Narodowego. Oprócz rezerwatu w Popielnie i ostoi w Roztoczańskim Parku Narodowym koniki hodowane są w warunkach stajennych ( Popielno, Racot, Dobrzyniewo ), a także w skansenach (Biskupin, Olsztynek), grupach pokazowych ( Białowieża, Piła), jak również u indywidualnych rolników w różnych częściach kraju. Łącznie mamy w Polsce niespełna 250 osobników tego gatunku zwierząt, którym w dalszym ciągu grozi zagłada. Jedyną drogą ich uratowania jest hodowla rezerwatowa w warunkach naturalnych, jak to ma miejsce w Popielnie i w Roztoczańskim Parku Narodowym.

Koniki polskie to zwierzęta dość prymitywne doskonale dostosowane do lokalnych warunków środowiskowych. Spośród innych ras koni wyróżniają się niewielkim wzrostem ( zaledwie 135 cm w kłębie), umaszczeniem szaro-myszatym z charakterystyczną ciemną pręgą wzdłuż grzbietu. Średnia waga konika wynosi około 350 kg . Odznaczają się ponadto ogromną żywotnością i wytrzymałością na ciężkie warunki życia, a także odpornością na choroby. Cały czas przebywają pod gołym niebem i nie potrzebują nawet żadnego zadaszenia mimo deszczu, obfitego śniegu, czy ostrego mrozu. Często młode przychodzą na świat w lesie na śniegu i mrozie. Koniki są niewybredne na wszelkiego rodzaju paszę. Żywią się przede wszystkim trawą, roślinnością zielną, a także liśćmi drzew i krzewów. Tylko zimą są dokarmiane sianem (7 kg siana na jednego konika dziennie). Ale i wtedy potrafią wygrzebywać kopytami trawę spod śniegu. Latem natomiast z upodobaniem brodzą po stawach lub jeziorach, często po brzuch w wodzie, skubiąc przybrzeżną roślinność wodną. Ponadto zwierzęta te cechuje duża siła pociągowa w stosunku do małego wzrostu i wagi ciała, a także niebywała uporczywość w wykonywanej pracy. Koniki polskie są zwierzętami stadnymi, o czym świadczy naturalne tworzenie się stad w warunkach rezerwatowych z zachowaniem hierarchii.

Ostoja konika polskiego w Roztoczańskim Parku Narodowym, niemal od początku jej istnienia, opiekuje się Pan mgr inż. Jan Słomiany. W czasie jedenastu lat jej funkcjonowania przyszło tu na świat ponad 50 źrebaków. Część z nich została sprzedana lub oddana w dzierżawę okolicznym rolnikom. Koniki polskie wpisały się na dobra w pejzaż Roztoczańskiego Parku Narodowego i doskonale się tu zaadoptowały.