Strona główna
| poniedziałek, 08 sierpnia 2022| Imieniny obchodzą: Iza, Cyprian, Dominik|
 
 

Lokalna Organizacja Turystyczna ROZTOCZE

Turystyka
Informacja turystyczna
Noclegi
Noclegi -rezerwacje (cały świat)
Agroturystyka
Gastronomia
Szlaki rowerowe
Szlaki piesze
Spływy kajakowe
Stadniny koni
Ścieżki Edukacyjne
Rozkłady Kolej, PKS, BUS
Biura turystyczne
Organizacje
Grupa PGR
Menu witryny
Strona główna
O serwisie
O regionie
Wydawnictwa
Przewodnik
Roztoczańskie tematy
Atrakcje
Etnografia
Ekologia
Galeria zdjęć
Szukaj
Kontakt
Linki
Księga Gości
Mapa serwisu
Z poradnika grafomana
Mapy miejscowości
Zamość
Szczebrzeszyn
Zwierzyniec
Krasnobród
Susiec
Tomaszów Lubelski
Kultura
Zamość i Roztocze

Prezentacja
Advertisement
Krasnobród Drukuj
herb_krasnobrod.jpg

Miasto znajduje się w kotlinie górnego biegu rzeki Wieprz na wysokości ok. 250 m n.p.m., przy dawnym trakcie z Krakowa do Kijowa. Jego herbem jest złota litera K na czerwonym polu. Nazwa odnosi się najprawdopodobniej do dwóch stów: „krasny" - piękny i „bród" - dogodna przeprawa przez rzekę. Data założenia osady nie jest znana. Prawdopodobnie nastąpiło to w połowie XVI w. Na pewno pierwszymi właścicielami byli Lipscy. W 1572 r. (lub 1576 r.) Krasnobród otrzymał prawa miejskie od króla Zygmunta III Wazy, z czym wiązało się prawo do 6 jarmarków rocznie i cotygodniowego targu. Kolejny właściciel to Andrzej Leszczyński. Później Krasnobród przechodzi w ręce Tarnowskich, potem Jackowskich, a pod koniec XIX w. w ręce Fudakowskich.

Warto wspomnieć, że wiek XVII to w Polsce czas zetknięcia katolicyzmu z protestantyzmem. Drudzy, po Lipskich, właściciele Krasnobrodu - Leszczyńscy - założyli zbór kalwiński, a w 1647 r. odbył się tu małopolski synod kalwiński. Wiek XVII to także czas objawień Matki Bożej na ziemiach wschodnich. Z tego okresu pochodzą sanktuaria postawione na miejscach objawień, z których najbardziej znana jest świątynia w Janowie Lubelskim. Sam Krasnobród określany jest jako „mata Częstochowa".

Utrzymujący się do dziś podział miejscowości na Podzamek i Podklasztor sięga XVII w. Podzamek wyrósł wokół rezydencji właścicieli, a Podklasztor byt osadą w sąsiedztwie klasztoru dominikanów, sprowadzonych tu z Janowa Ordynackiego (obecnie Janów Lubelski). Dominikanie opiekowali się drewnianym kościołem wystawionym przez Zamoyskich w miejscu objawienia się Matki Bożej Jakubowi Puszczykowi w 1640 r. W latach 1690-1699, została wzniesiona murowana świątynia ufundowana przez Marię Zamoyską (późniejszą Marysieńkę Sobieską), a projektowana przez Jana Michała Linka. Konsekracji kościoła dokonał biskup obrządku ormiańskiego ze Lwowa Deodat Naserowicz. Drewniany klasztor dominikanów spłonął w l pół. XVIII w. Staraniem Tarnowskich został jednak odbudowany, już jako murowany. W 1864 r. nastąpiła kasata klasztoru, a duszpasterstwo nad wiernymi przejęli księża diecezjalni.

Miasto łupili Szwedzi, potem Tatarzy. Przeciwko tym drugim właśnie z Krasnobrodu wyruszył Jan III Sobieski, doprowadzając do wygranej bitwy pod Narolem. Po pierwszym rozbiorze Polski (1772) Krasnobród zostaje włączony do zaboru austriackiego, w 1809 r. do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. należy do Królestwa Polskiego. Wg spisu z 1857 r. w miejscowości było 158 domów i 1305 mieszkańców, w tym 1186 Żydów.

Na przełomie XVIII i XIX w. Krasnobród był ośrodkiem garncarstwa, produkcji gontów i meblarstwa. Stąd pochodzą malowane, zdobione ornamentami roślinnymi skrzynie krasnobrodzkie. W 1860 r. miasto dotknięte zostało przez nalot szarańczy, zjawisko przyrodnicze niespotykane w Polsce. 24 III 1863 r. miała tu miejsce wielka bitwa oddziału Marcina „Lelewela" Borelowskiego z wojskiem carskim (por. opis uroczyska św. Rocha). Po powstaniu Krasnobród utracił prawa miejskie, a odzyskał je dopiero w 1995 r.

W końcu XIX w. Krasnobród stał się słynny, dzięki jednemu z pierwszych w Europie zakładów przeciwgruźliczych. Założył go w 1884 r. doktor Alfred Rosę, z pochodzenia Francuz. Do miasta przyjeżdżali wtedy chorzy z całego kraju, przyczyną była nietypowa, ale bardzo skuteczna terapia. Sprowadzono bowiem Tatara, który z kobylego mleka sporządzał lek dla chorych.

Podczas I wojny światowej znaczącemu zniszczeniu uległ Podzamek. Na początku września 1939 r. we dworze właściciela Krasnobrodu, senatora Kazimierza Fudakowskiego, zatrzymali się członkowie polskiego rządu w drodze do Rumunii. Kilka dni później Krasnobród znalazł się w centrum walk frontu środkowego z Niemcami. 23 IX 1939 r., już po zajęciu Krasnobrodu przez Niemców, miasto zostało odbite na dwa dni przez żołnierzy 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich ppłk. Stachlewskiego (ich imię nosi obecnie tutejsza szkoła). W okresie okupacji niemieckiej miejscowość była kilkakrotnie pacyfikowana, a 5 VII 1943 r. większość mieszkańców wysiedlono.

Warto wspomnieć, że we wrześniu 1939 r. w Krasnobrodzie przechowywano obraz Jana Matejki „Batory pod Pskowem".

Obecnie miejscowość rozwija się w kierunku ośrodka turystyczno-uzdrowiskowego (bogate źródła solankowe). Oprócz ośrodków wypoczynkowych mieszczą się tu także: Dom Pomocy Społecznej dla ludzi starszych i Sanatorium Rehabilitacyjne dla dzieci ze schorzeniami reumatycznymi i górnych dróg oddechowych. Oprócz lasów turystyczną atrakcję Krasnobrodu stanowi zalew otwarty w 1974 r, zimą kuligi, a wspomnieć trzeba także o odbywających się w kościele od 1975 r. koncertach muzyki organowej.
Zabytki:
l. Zespól klasztorny oo. dominikanów składający się z: murowanego kościoła pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny (lata 1690-1699), murowanego klasztoru (l pot. XVIII w.), a także ogrodzenia z bramkami i kaplicą (1778 r.). W latach 1767-1769 wzniesiono obecną fasadę kościoła, a w 1778 r. dodano kruchtę. Podczas okupacji świątynia została zamieniona przez Niemców na magazyn. Nad wejściem do kościoła znajduje się napis po łacinie, który w tłumaczeniu brzmi:

„Panu Największemu i Najlepszemu. Kosztem i nakładem Najjaśniejszej Marii Kazimiery Królowej Polski, towarzyszki życia św. pamięci najjaśniejszego i najpotężniejszego w świecie Jana III Króla Polski, jako wypełnienie ślubu za odzyskane w tym miejscu przed cudownym obrazem, a już bezpowrotnie utracone zdrowie, ten święty przybytek został wzniesiony ku czci Najświętszej Dziewicy Maryi i poświęcony w roku 1699". We wnętrzu znajduje się imponujący ołtarz główny oraz cztery ołtarze boczne - wszystkie późnobarokowe. Ołtarz główny został wykonany z drewna sosnowego przez Jana Mauchera w latach 1774-1776. Znajdują się w nim 4 figury: św. Jacka, św. Dominika, Sw. Wincentego Ferreriusza i św. Tomasza z Akwinu. W górnej części obraz przedstawiający nawiedzenie św. Elżbiety przez Matkę Bożą (XVIII w.). W centralnej części głównego ołtarza znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Krasnobrodzkiej, nieznanego autora, z l poi. XVII w. Ma on wymiary 9 x 14 cm i jest umieszczony na tle powiększonej kopii. Oryginalny obraz jest odbitką litograficzną, wykonaną na papierze mszalnym. Został on znaleziony po najeździe kozackim, w miejscu objawień na wiosnę 1649 r. Obraz przypomina dzieło Francesco Raiłboliniego z Bolonii, znajdujące się w Pinakotece Monachijskiej. Przedstawia Matkę Bożą adorującą Dzieciątko, wokół pęk kwitnących róż, nad nimi gołąb symbolizujący Ducha Sw. W głębi widoczny jest kościół. U dołu obrazu widnieje łaciński napis, w tłumaczeniu brzmi on następująco: „Dziecię piękniejsze od słońca. Dziewica jak słońce jaśniejąca. Oglądajcie na niebie i na ziemi Boga". Po jego obu stronach, między kolumnami, w pozłacanych ramach, znajdują się napisy: „Opuściłaś las i wodę, toś miejsce obrała, znak to jest iż nas kochasz i dawniej kochała" (z lewej) i „Pośrodku lasu mieszkasz, tu rzeka łask płynie, nieznana niegdyś w lesie, tu obóz twój słynie" (z prawej). W 1965 r. obraz ten został ukoronowany.

Ołtarze boczne po lewej: w pierwszym obraz św. Józefa, w drugim św. Anny, przesłaniany obrazem św. W. Ferreriusza. Ołtarze boczne po prawej: w pierwszym obrazy Matki Bożej Częstochowskiej (przesłaniany okresowo obrazem Matki Bożej Różańcowej) i św. Jacka; w drugim obrazy św. Walentego i św. Franciszka. W kościele znajduje się także tzw. ołtarz soborowy z ante-pedium z XVII w. pochodzącym z ołtarza prywatnej kaplicy Jana III Sobieskiego. Świątynię zdobią obrazy 12 apostołów oraz św. Antoniego, św. Mikołaja, św. Bartłomieja i św. Rocha. Świątynia posiada 33-gtosowe organy, wykonane w 1975 r. w zakładzie Kamińskich w Warszawie. W okresie letnim odbywają się tu koncerty organowe. Ich kierownikiem artystycznym jest wybitny organista Marek Kudlicki. Odpust 2 lipca ku czci Matki Bożej Jagodnej.

Na cmentarzu kościelnym figura z 1646 r., w formie kolumny z kapliczką na szczycie, upamiętniająca objawienie Matki Bożej Jakubowi Puszczykowi, a także pomnik poświęcony papieżowi Janowi Pawłowi II. Na dziedzińcu klasztornym drewniany spichlerz z 1795 r. Obecnie mieści się w nim wystawa wieńców dożynkowych, to część parafialnego muzeum. Jego kustoszem jest miejscowy proboszcz ks. Roman Marszalec, kontynuujący zamysł ks. Kazimierza Wójtowicza.

Obecnie funkcjonują ciekawie przygotowane ekspozycje: geologiczna, garncarstwa krasnobrodz-kiego, przyrodnicza: flory i fauny Roztocza (ponad 600 eksponatów, przygotowana przez ks. Wiesława Oleszko), wsi krasnobrodzkiej (m.in. ze wspomnianą ekspozycją wykonanych ręcznie kapliczek i wieńców dożynkowych), a w kościele maryjna.

Za kościołem, w parku, znajduje się Kalwaria. Rzeźbione stacje drogi krzyżowej z drewna lipowego wykonane zostały w latach 1980-1981 r. według projektu niepełnosprawnego artysty Lucjana Boruty z Drohiczyna. Jest on również autorem górującego nad Krasnobrodem krzyża na Chelmowej Górze.

2. Paląc Leszczyńskich, murowany, piętrowy, z kolumnowym portykiem. Został wzniesiony w l pot. XVI I w., później przebudowywany. Zniszczony w 1914 r., odbudowany w 1917 r. wg projektu Jana Koszye-Witkiewicza. Znajdowały się tu m.in. biblioteka licząca kilka tysięcy woluminów i zbiory porcelany kopenhaskiej. Obecnie w budynku mieści się Sanatorium Rehabilitacyjne dla dzieci im. J. Korczaka. Wokót pałacu zachował się piękny park dworski w stylu angielskim. Zajmuje on powierzchnię 2 ha. W szkole przy sanatorium utworzono sezonowe schroniska PTSM.

3. Kapliczka „na wodzie", drewniana. Pierwotna, ufundowana przez Marię Zamoyską, obecna z XIX w., remontowana w 1946 r. Ma ona kształt litery „f i składa się z dwóch, połączonych, kaplic. W ich wnętrzu kopie cudownego obrazu Matki Bożej Krasnobrodzkiej. Pod kaplicą znajduje się silne źródło, które według legend przywróciło zdrowie Marii Zamoyskiej (późniejszej Marysieńce Sobieskiej). _ródto do dziś słynie z leczniczych właściwości, podobno także „przywraca miłość". Nieopodal kapliczki znajdują się dróżki różańcowe z kapliczkami powstałe staraniem miejscowego proboszcza Romana Marszalca. Wykonawcą był Andrzej Gontarz z Krasnobrodu. Od źródełek do pobliskiej rzeki Wieprz okresowo płynie strumień Krupiec.

Droga do kapliczki „na wodzie" prowadzi przez aleję Najświętszej Marii Panny obsadzoną pomnikowymi kasztanowcami białymi, klonami pospolitymi, brzozami brodawkowymi i topolami białymi. Wśród drzew kilka kapliczek różańcowych (tajemnice radosne), postawionych w XIX w. Pierwsza po prawej - idąc od strony kościoła - to murowana, barokowa kaplica pw. św. Onufrego Pustelnika. Została ona zbudowana na planie czterolistnej koniczynki. Druga, po tej samej stronie, to drewniana kaplica pw. św. Antoniego z Padwy. Po przeciwnej stronie znajduje się podobna, także drewniana, kaplica pw. św. Anny. Warto wspomnieć, że jeszcze w XIX w. przy tej alei stało osiem kaplic.

4. Kaplica pw. św. Rocha - por. trasa 6.

5. Zespól kilkunastu figur i kapliczek, znajdujących się niemal przy każdej ulicy Krasnobrodu. Wśród nich, przy zbiegu ulic 3 Maja i Lelewela, warto zatrzymać się przy figurze św. Wincentego Ferreriusza z 1779 r. Natomiast przy ul. 3 Maja uwagę zwraca figura św. Jana Nepomucena z 1882 r. Wspomnieć trzeba także o pomniku znajdującym się naprzeciw Urzędu Miasta i Gminy. Napis na tablicy głosi: „Dla uczczenia 140 rocznicy uchwalenia Wiekopomnej Konstytucji 3 Maja 1791 r. - Mieszkańcy Krasnobrodu 3 maja 1931 r.". Po wojnie tablica przechowywana była na strychu szkoły (obecnie siedziba wspomnianego urzędu), na swoje miejsce powróciła dopiero w latach osiemdziesiątych.

Na cmentarzu parafialnym mogiły wojenne, z różnych okresów historycznych: powstania styczniowego, l i II wojny światowej. Spoczywa tu 45 powstańców, którzy stoczyli bitwy z wojskami rosyjskimi w okresie od 24 III 1863 r. (data bitwy na uroczysku św. Rocha) do 811864 r. Upamiętnia ich pomnik z rzeźbą orła trzymającego w dziobie wieniec laurowy. Na tym samym cmentarzu kwatery 37 żołnierzy armii austriackiej i 50 rosyjskiej poległych w 1915 r. Spoczywa tu także 491 żołnierzy Wojska Polskiego poległych w okresie 17-26 IX 1939 r. pod Jacnią i Krasnobrodem.

Komunikacja

Do Krasnobrodu dojechać można autobusami (PKS, „Autonaprawa", przewoźnicy prywatni). Kursy głównie z Zamościa, Tomaszowa Lubelskiego i Zwierzyńca. Na starszych mapach widnieje jeszcze stacja PKP Krasnobród (później Józefów Roztoczański), znajduje się ona jednak w odległości 17 km od miasta. Najbliższa stacja to Długi Kąt (10 km). Por. uwagi o rozto-czańskich liniach kolejowych zamieszczone w dodatku turystycznym.

Informacja turystyczna. Obsługa ruchu turystycznego (informacje o noclegach, w tym agro-turystyka) tel. (0-84) 660 76 56, (0-84) 660 71 17. Informację turystyczną prowadzi Centrum Oświaty i Kultury i Sportu tel. (0-84) 660 75 23. Krasnobrodzie Stowarzyszenie Turystyczne (0-84) 660 75 25.

Noclegi. Camping „Jeżyk" (nad zalewem, ul. Młyńska, sezonowy), tel. (0-84) 660 71 01. Pensjonaty: „Marta", ul. Lelewela 12, tel. (0-84) 660 75 48; „Staś", ul. Leśna 7, tel. (0-84) 660 70 75;

„Michaś", Targowa 6a, tel. (0-84) 660 71 47; „U Buzunów", ul. Lelewela 46a, tel. (0-84) 660 70 49;

„Celina", ul. Cicha 9, tel. (0-84) 660 71 82, „Pod kasztanami", al. Najświętszej Marii Panny 7, tel. (0-84) 660 72 43. OSiR, nad zalewem (sezonowy), tel. (0-84) 660 76 56. Całoroczne jest Centrum Szkolenia i Rekreacji Korporacji Energetycznej Zamość (ul. Kościuszki 57), tel. (0-84) 660 72 75. Ośrodki wypoczynkowe sezonowe: Komendy Wojewódzkiej Policji (ul. Sikorskiego 31), Wojewódzkiej Kolumny Transportu Sanitarnego (w lesie za Domem Starców), Cementowni Chełm „Portland" (ul. Wczasowa 3), a także ośrodki w Krasnobrodzie Pszczelińcu: Zakładów Mięsnych, Urzędu Wojewódzkiego, Delii, Społem. Wiele kwater prywatnych i gospodarstw agroturystycznych (informacje pod podanym wyżej telefonem biura obsługi ruchu turystycznego). Sezonowe schronisko PTSM znajduje się w szkole przy sanatorium dla dzieci (dawny paląc Leszczyńskich). Dawne schronisko w szkole przy ul. Lelewela w 1998 r. zostało zamknięte.

Trasy turystyczne

Przez Krasnobród przebiegają następujące szlaki turystyczne: „partyzancki" znakowany kolorem czerwonym (w tej części przewodnika opisujemy odcinek Krynice - Kosobudy, 36 km) i zielony „im. W. Podobińskiej" (tu opisujemy odcinek Krasnobród - Lipsko, 26 km, na płd. szlak prowadzi do Suśca przez Wapielnię, por. trasa 13). W Krasnobrodzie rozpoczyna się czarny szlak „łącznikowy" do zalewu w Majdanie Sopockim i dalej do Nowin (14 km, trasa 4). Wyznakowano także ścieżkę przyrodniczo-dydaktyczną do Hutek (6 km) i dwie trasy spacerowe: do kapliczki na uroczysku św. Rocha (6 km) i do wsi Szur (8 km). Dodatkowo opisujemy trasę spacerową po krasnobrodzkich jarach i wąwozach (10 km).

=====================================

Autor: Artur Pawłowski

ROZTOCZE
Puszcza solska, lasy janowskie i wyżyna wołyńska (część polska)
PRZEWODNIK turystyczny

Wydanie II
Warszawa 2000

Linki:
« wstecz   dalej »

Biuro Turystyczne QUAND - wycieczki na Ukrainę, po Roztoczu

roztocze sklep księgarnia mapy przewodniki ukraina lwów

Pogoda na Roztoczu
Informacja Tur.

Współpraca

Roztocze na FB
Media


Księgarnia
Reklamy
Kliknij tu...
Kliknij tu...
Licznik odwiedzin
Odwiedziło nas: 12268286 odwiedzających
 
Góra Góra