Zamość
fotografie: Wiesław Lipiec, tekst: Adam Kulik
wydawca: Wydawnictwo Lipiec
 "Zamość jest miastem trochę jak z baśni albo z dobrego snu księcia i jego zaufanegonego, niezwykle uzdolnionego architekta. Wyśnił się Janowi Zamoyskiemu, hetmanowi i kanclerzowi wielkiemu koronnemu Rzeczypospolitej, jako struktura pełna, piękna i - przede wszystkim - funkcjonalna. Mjasto powstało na surowym korzeniu jako pierwsze w Polsce i jedno z pierwszych w świecie, przy którego planowaniu brano pod uwagę nie tylko różnorodne funkcje użyteczne, ale i kształt całości jako dzieła sztuki. Dzięki zachowaniu pierwotnego układu przestrzennego i budowli wznoszonych w pierwszym okresie powstawania, zajmuje ono wyjątkowe miejsce nie tylko w historii urbanistyki polskiej ale i światowej. Dawny układ przestrzenny mimo zrealizowanych w ciągu wieków przebudów i zmian, funkcjonuje doskonale do dzisiaj.(...)
Zamość - wyrósł z włoskiej myśli architektonicznej połowy XVI wieku, którą geniusz Moranda nagiął do potrzeb fundatora, topografii terenu i kultury kraju. Miasto jest tyleż włoskie co rdzennie polskie z niezwykle barwnym nalotem kresowości, w którym mamy akcenty kultury Ormian, Rusinów, Żrydów i Greków. Rzeczypospolita XVI wieku była państwem zbliżającym się do miliona kilometrów kwadratowych, w którym krzyżowały się niemal wszystkie europejskie narodowości i wyznania, i wiele z tycn akcentów skupiło się w architekturze miasta jak w przysłowiowej soczewce."
Adam Kulik
|
