W latach 30 naszego stulecia prof. Adam Wodziczko, przewodniczący oddziału Państwowej Rady Ochrony Przyrody i Komitetu Ochrony Przyrody w Poznaniu w Poznaniu, postulował tzw. uprawę krajobrazu za pomocą zadrzewień, jako ostateczny cel praktycznej ochrony przyrody.

Od roku 1996 Radomsko-Kieleckie Towarzystwo przyro

dnicze propaguje Akcję Sadzenia Wierzby. W roku 1998 dzięki wsparciu finansowemu udzielonemu przez Globalny Fundusz Środowiska - Program małych Dotacji (GEF/SGP) UNDO do akcji pilotażowej zostało włączonych 40 szkół z terenów byłych województw: radomskiego, kieleckiego, skierniewickiego oraz piotrkowskiego. Patronat nad akcją objęli wówczas: Minister Edukacji Narodowej, wojewódzcy konserwatorzy przyrody, zarządy parków krajobrazowych oraz kuratoria oświaty. Dzięki młodzieży szkolnej posadzonych zostało kilka tysięcy wierzb.

Głównym celem projektu jest rozpropagowanie prostego, tradycyjnego sposobu sadzenia "głowiastej" wierzby oraz ochrona ginącego gatunku sowy pójdźki, związanej siedliskowo z tym gatunkiem drzewa. Sadzenie wierzby można zrealizować w prosty (od dawna znany rolnikom), ale zapomniany sposób, nie wymagających wielkich nakładów finansowych. Polega on na wsadzeniu ( nie wkopywaniu !) pod koniec marca świeżo ściętych gałązek wierzbowych w ziemię.

Uważamy, że nas pomysł sadzenia wierzby w dniu 21 marca jest dobrym pomysłem zaangażowania młodzieży w tym dniu, znanym powszechnie jako "Dzień wagarowicza", a jednocześnie okazja do przeprowadzenia pożytecznej akcji w ramach tzw. "edukacji ekologicznej".

Obserwując polski krajobraz rolniczy nie trudno zauważyć, że znikają z niego kępy zadrzewień śródpolnych. Przy niezbyt dużej lesistości naszego kraju, znaczniej zadrzewień w krajobrazie rolniczym jest szczególnie ważne. Zadrzewienia - to nie las. To drzewa i krzewy rosnące poza lasem wśród łąk i pól, wzdłuż brzegów potoków i dróg. To również zioła, owady, ssaki i ptaki im towarzyszące.

Krajobraz rolniczy jest uboższy od krajobrazu leśnego, ponieważ na skutek działalności człowieka zachwiane zostały mechanizmy obronne i zdolność do utrzymania biologicznej równowagi. Zaorane na zimę pola nie stwarzają tak dogodnych warunków do przetrwania organizmom żywym, jak zadrzewienia. W śródpolnych kępach zadrzewień znajda dogodne warunki do bytowania motyle, chrząszcze, trzmiele, ropuchy, żaby, jaszczurki, ptaki i ssaki.

Jak sadzić wierzbę

- tniemy zdrewniałe sadzonki
Sadzonki zdrewniałe to kawałki ulistnionych pędów. Można je ściąć wtedy, gdy rośliny znajdują się w spoczynku, zanim zaczną krążyć soki. Na sadzonki nadają się głównie pędy jednoroczne o średnicy 0,5-1 cm. Tniemy gałązki długości około 50 cm,
- sadzimy
W marcu lub kwietniu, gdy tylko ziemia rozmarznie. Najlepiej ukorzeniają się w glebie o dużej zawartości próchnicy. Sadzonki wtykamy pionowo w podłoże na głębokość około 15 cm.
- jakie rośliny można rozmnażać z sadzonek zdrewniałych oprócz wierzby: winobluszcz, topola, wiciokrzew, tawuła, śnieguliczka, porzeczka, ligustr, kalina, forsycja, dereń.
Charakterystyczne dla polskiego krajobrazu głowiaste wierzby znikają. Systematycznie wypalane, wycinane, przestały królować wśród polskich drzew. Nie spotyka się ich na miedzach - bo przeszkadzają w mechanicznej uprawie gleby. Nie plecie się z nich płodów, bo to zacofanie. Lepiej wylać beton i założyć siatkę i zamówić u miejscowego mechanika jego radosną twórczość w postaci powyginanych drutów i blaszek. Czy temu "postępowi" towarzyszy tylko zmiana architektury krajobrazu? Zastanówmy się. Głowiaste wierzby to naturalne wylęgarnie ptaków. Tam chętnie gniazdują także gatunki ginące, jak sowa pójdźka, czy kraska.
W niewielu już miejscach obfitujących w aleje i rzędy starych wierzb niemal regułą jest gniazdowanie dudka. W miękkim wierzbowym drewnie wykuwają dziuple dzięcioły, a nawet sikora czarnogłówka. Należałoby już teraz pomyśleć, gdzie w przyszłości będą gniazdować te gatunki, jeśli aleje wierzbowe są niszczone. Dzięcioł ma wykuć dziuplę w betonie? A może pójdźka wciśnie się w wąski metalowy słupek ?
Możemy utrzymać piękno krajobrazu w kraju Chopina, a jednocześnie dopomóc ptakom. Dlatego apelujemy do wszystkich uczestników, nauczycieli, harcerzy, organizacji pozarządowych i innych oraz tych, którym nie jest obojętna przyroda i polski krajobraz.
Weź udział w akcji sadzenia wierzby wzdłuż polnych dróg lub na styku łąk i pól - wzdłuż obrzeży dolin rzecznych posadź wiosną wierzby.

Jaką role spełniają w krajobrazie rolniczym zadrzewienia śródpolne ?

ˇ zwiększają bioróżnorodność
ˇ wpływają na równowagę ekologiczną
ˇ mają działanie wiatrochronne
ˇ zmniejszają parowanie
ˇ zwiększają tworzenie się rosy
ˇ wpływają na wzrost ilości opadów
ˇ zatrzymują wodę
ˇ hamują erozję
ˇ zatrzymują szkodliwe emisje
ˇ absorbują szkodliwe substancje

Dlatego należy je chronić.
Dlatego tez weź udział w akcji sadzenia wierzby.

Nie zapomnij 21 marca DZIEŃ WIERZBY