Grzegorz Kubal
Tomaszów Lubelski
PHU Roksana, sp. z.o.o.
Krosno 2000r.

BUBEL

Każde wydawnictwo książkowe dotyczące miast czy miasteczek, a nawet wsi naszego regionu spotyka się z dużym zainteresowaniem. W zasadzie tak jest wszędzie, bowiem prace te, pisane ręką miejscowych regionalistów, zawierają szereg jakże istotnych i skrzętnie wyszukanych danych na temat "małych ojczyzn", których próżno szukać w dużych, niekiedy ogólnopolskich opracowaniach. Z tego to m.in. powodu, dużą radość sprawiło mi wydawnictwo "Tomaszów Lubelski" autorstwa Grzegorza Kubala, w dwu rozdziałach wspartego piórem obecnego burmistrza miasta, Ryszarda Koprowskiego. Już po lekturze kilkunastu kartek książki, radość przerodziła się w zdziwienie, dochodząc aż do oburzenia. Autor miejscowym regionalistą nie jest, toteż w jego dziele próżno szukać owych wyszukanych danych, wręcz ciekawostek. W oparciu o niezbyt wyszukaną bibliografię stworzył coś, co trudno nazwać szkicem monograficznym, przewodnikiem, czy czymś podobnym. Do poziomu autora dostosował się. wydawca, wręcz popisując się niechlujną korektą. Pełno więc "literówek", błędów stylistycznych, a nawet ortograficznych, czy zniekształconych nazw miejscowości. Sam autor popuszcza wodze fantazji, tworząc nowe fakty lub dowolnie interpretując te znane. Lista jest bardzo obszerna, toteż pozwolę sobie wspomnieć tylko niektóre. Stwierdzenie, że w Tomaszowie wybuchła panika na wieść o zbliżaniu się do miasta Kozaków Chmielnickiego w 1648 r., wymaga poparcia źródłowego, o którym być może autor wie, bo póki co trudno takowe odnaleźć (s. 34) "Nowatorskim" odkryciem jest stwierdzenie, że wojska Chmielnickiego pod Zamościem 1648 r. pokonała zima (s. 36). Chyba tylko wyobraźni autora należy przypisać stwierdzenie, że w roku 1651 dochodziło do burd i awantur między wojskiem Rzeczypospolitej, a mieszkańcami Tomaszowa (s. 36). Podobnie, wyobraźnia poniosła autora i napisał, że mieszczanie uroczyście gościli w roku 1669 byłego króla Jana Kazimierza, podczas gdy faktycznie uczyniono to w Bełzie (s. 43). Zapewne z rozpędu autor napisał, że miasto cieszyło się pomyślnością gospodarczą do wielkiej wojny północnej, podczas gdy okres prosperity minął wraz z utratą znaczenia szlaku handlowego (w roku 1648), który przebiegał przez miasto (s. 47, s. 50). To, można powiedzieć, fakty odległe. Nie brak też przeinaczeń, błędów i dowolnej interpretacji i w bliższej historii miasta. Nader skrótowo autor potraktował bitwy pod Tomaszowem Lubelskim w roku 1939, a na dodatek z błędami. Generał Tadeusz Piskor pod Tomaszowem dowodził armiami "Kraków" i "Lublin ", a nie "Małopolska" - takiej w ogóle nie było (s. 77- 78). Opis ataku na miasto Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej nie odpowiada prawdzie (s. 78). Drugą bitwę tomaszowską stoczyły oddziały tzw. Frontu Północnego gen. Stefana Dąb-Biemackiego, w składzie którego były jednostki gen. Przedrzymirskiego. Z opisu autora sądzić można, że armia gen. Przedrzymirskiego podeszła pod Tomaszów po kapitulacji Frontu Północnego, czyli... byłyby trzy bitwy tomaszowskie, a to rewelacyjne wręcz odkrycie, burzące historiografię Polskiego Września (s. 78). Błędy trafiają się w każdym z rozdziałów książki i nie sposób je wszystkie wymieniać. Są też bolesne dla tomaszowian, pominięcia, jak chociażby niezauważenie, że w Tomaszowskim Domu Kultury działa od 20 lat Zespół Pieśni i Tańca "Roztocze", swoisty ambasador kultury Tomaszowa (s. 85). Dwa zdania poświęcił autor Punktowi Dydaktycznemu KUL, działającemu od 1996 r., gdzie studiuje 800 studentów, a nie 600 (s. 87). W zamian, rozpisuje się na temat Międzynarodowego Powszechnego Uniwersytetu Wiedzy Ekologicznej, który był jednorocznym epizodem i dokonał po roku swego żywota, a autor uparcie pisze, że działaj rozwija się (s. 87 i 88). Pisanie zaś, że obecna siedziba Szkoły Muzycznej to dawny ratusz, zakrawa na kpinę. Błędy, błędy, słowem - bubel. Szkoda, że miasto wyasygnowało ze swojej kasy 3 tys. z! na to wydawnictwo, a miejscowi biznesmeni w odpowiedzi na apel burmistrza wsparli je finansowo, licząc - co zapewniał burmistrz - na umieszczenie w nim swoich reklam. Z wkładką reklamową wydano niewielką ilość egzemplarzy. Pewnie tylko dla reklamodawców. W sprzedaży są książki bez wkładki reklamowej, a i te najlepiej byłoby wycofać. Zbyt dużo w tej książce błędów, przekłamań i przeinaczeń.

KRONIKA TYGODNIA
Nr 7 (425) 15 lutego 2000 r.