- Proszę popatrzeć, jak im tu dobrze - zachwyca się drzewkami cypryśnika błotnego prof. Marek Krąpiec, szef Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Geolog (i dendrolog zarazem) przechadza się z dumą po cypryśnikowym gaju (ponad sto drzewek), który 3 lata temu sadził razem z mieszkańcami Siedlisk.

- Drzewka są młode, ale za kilkaset lat... może tu być kamienny las. Prowadzone przez nas badania dowiodły, że właśnie cypryśniki są najbardziej zbliżone genetycznie, o ile nie takie same, jak drzewa, których skamieniałości sprzed milionów lat odnajdujemy w Siedliskach.

Cypryśniki to długowieczne drzewa, które dorastają do gigantycznych rozmiarów. Naturalnie występują na dzikich wybrzeżach Atlantyku w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. W Polsce - tylko w ogrodach botanicznych, w Siedliskach - będą jedną z atrakcji geoparku.

Pojedyncze kawałki trzeciorzędowych skrzemieniałych drzew występują (wcale nie tak rzadko) w Karpatach. Jednak okolice Siedlisk są jedynym miejscem w Polsce i jednym z nielicznych w Europie, gdzie stwierdzono tak duże nagromadzenie tych drzew. O takich miejscach mówi się, że to kamienny las.
- Na świecie jest tylko kilka takich unikatów - mówi prof. Krąpiec. - Stojące kamienne lasy można podziwiać na Antarktyce, gdzie duże połacie lasów zostały pogrzebane przez wybuchające wulkany. Kamienne giganty widziałem także w Arizonie i Argentynie. Na tej unikalnej liście jest jeszcze grecka wyspa Lesbos, Siedliska. I tyle. To istne perły. Na świecie już je oprawiono. My to chcemy zrobić z naszą.

To pod kierunkiem prof. Krąpca naukowcy z AGH, Państwowego Instytutu Geologicznego i Instytutu Ochrony Przyrody w Krakowie opracowali koncepcję zagospodarowania i ochrony niezwykłych terenów w okolicach Siedlisk.

- Od dawna wiedziałem, że tu są unikalne skarby. Nieżyjący już dr Bolesław Brzyski z AGH był pasjonatem Siedlisk. Próbował mnie zarazić. Ale ja wolałem badania młodego drewna (prof. Krąpiec jest też dendrochronologiem - bada wiek drzew i drewna). Potem, gdy mój mistrz zmarł, zostałem spadkobiercą jego pasji - mówi Marek Krąpiec. Zresztą, specjalnie nie protestował, bo temat go zafascynował. Wcześniej tu bywał i wiercił w pomnikowych dębach (pobierał próbki z drzewa), a jego doktorantka pisała o Siedliskach pracę. I jakby tego było mało, sam urodził się w Tomaszowie Lub. (jako dziecko wyjechał z rodzicami do Zielonej Góry).

O Siedliskach czytamy już u Jana Długosza. W "Rocznikach", w rozdziale o rzeczach osobliwych w Polsce zapisał: "...w lasach, na polach i w borach wsi Hrebenne, drzewa mają taką naturę i tę właściwość, że jeżeli ich gałąź, odcięta zostanie lub odłamana, lub jeżeli nawet całe drzewo zostanie ścięte, przemienia się w krzemień".

Jadwiga Hereta 

Tygodnik Zamojski
26 września 2007
Nr 39