|
Przydrożne pomniki wiary - Krasnobród i okolice |
|
 Przeszłość każdego regionu w świadomości jego mieszkańców budzi zrozumiałe zainteresowanie. Obserwujemy je zwłaszcza w ostatnich latach, gdy w III Rzeczypospolitej budujemy społeczeństwo obywatelskie, w którym, świadome celów swojego działania, wspólnoty lokalne poszukują w przeszłości wzorców, które by je motywowały.
W przypadku Krasnobrodu mamy do czynienia również z innym czynnikiem. Jest on bowiem sławnym ośrodkiem Kultu Maryjnego, licznie i często odwiedzanym przez pielgrzymów.
Na temat jego dziejów istnieje w dotychczasowych publikacjach wiele nieścisłości. Dotyczą one zarówno okoliczności powstania miasta, jego fundatorów, jak i kolejnych właścicieli.
Dobrze się więc stało, że autor niniejszej książki postanowił uporządkować znane informacje z przeszłości miasta nad górnym Wieprzem, odrzucając narosłe przez lata legendy. Wprawdzie publikacja dotyczy „przydrożnych pomników wiary", ale zawarte w niej treści o historii Krasnobrodu budzą zaufanie, gdyż zostały oparte na wiarygodnych źródłach.
Powstał bowiem Krasnobród, zwany w okresie organizacji także Kamiennymbrodem, w dobrach rodziny Lipskich, która stanowiła boczną linię Korczaków, wywodzącą się od Iwona, brata wielkiego Dymitra z Goraja.
Od 1405 roku władali oni dobrami roztoczańskimi z centrum w Lipsku, od którego przyjęli nazwisko. Istniejące źródła pozwalają stwierdzić, iż miasto założyła Barbara Lipska w latach 1570 - 1572. Uzyskała przy tym od króla Zygmunta Augusta przywilej lokacyjny, który jednak nie zachował się do naszych czasów. W maju 1572 roku miasto było już rozplanowane i częściowo zabudowane. Jego organizację kontynuowali po śmierci Barbary Lipskiej jej synowie Marcin i Jan.
Po lokacji Krasnobród, ze względu na swe położenie na skrzyżowaniu szlaków handlowych, na drodze ze Lwowa i Bełza do Szczebrzeszyna oraz z Tyszowiec do Zamchu, rozwijał się bardzo szybko. Dowodem może być zainteresowanie się osiedlaniem w tym ośrodku ludności żydowskiej, która zawsze wybierała wówczas miasta o rozwijającej się gospodarce.
Od Lipskich przeszedł Krasnobród we władanie Tarnowskich z Dzikowa, do których należał do drugiej połowy XIX w. Właśnie od połowy XVII stulecia rola miasta wzrosła, gdy to Jakubowi Ruszczykowi objawiła się Matka Boża i rozpoczął się Jej kult. Z nim, a także ze wzrostem religijności w okolicy wiążą się opisane w książce pomniki wiary.
Po rozbiorach mieszkańcy Krasnobrodu dzielili losy całego regionu, przeżywając przynależność do Austrii (1772-1809), czasy Księstwa Warszawskiego (1809-1814) i Królestwa Kongresowego (1815-1915). W latach I wojny światowej miała tu miejsce kolejna okupacja austriacka, po której w 1918 roku nastąpił wielki zryw, związany z odzyskaną niepodległością.
Dzisiaj Krasnobód jest najważniejszym ośrodkiem miejskim Roztocza Środkowego. Jego sławę określa niezmiennie od XVII wieku kult Maryi.
Oddając do rąk Czytelników książkę pt. „Przydrożne pomniki wiary", mamy nadzieję, że zawarte w niej treści będą służyły poznaniu przeszłości miasta i religijności mieszkańców krasnobrodzkiej parafii, którą dokumentują opisywane zabytki sakralne. Stanowią one bowiem ważną część narodowego dziedzictwa kulturowego, o którego pielęgnację i zachowanie dla następnych pokoleń apelowali wielokrotnie Prymas Tysiąclecia Stefan Kardynał Wyszyński i Papież Jan Paweł II.Lublin, dnia 21 czerwca 2001r. Prof. dr hab. Ryszard Szczygieł Mieczysław Kościński Przydrożne pomniki wiaryKrasnobród i okolice Wydawnictwo POLIHYMNIA Sp. z o.o.
Lublin 2001 |
