W związku z dużą niegdyś migracją ludności na obszarze Roztocza pewne znaczenie w analizie turystyki na tym terenie mają przyjazdy osób poszukujących własnych korzeni. Turystów takich należy podzielić według narodowości, gdyż każda z grup spotkał inny los w czasie i bezpośrednio po II wojnie światowej.
Żydzi – do czasów II wojny światowej zamieszkiwali głównie miasta i miasteczka Roztocza, np. w Krasnobrodzie (PL) w 1860 r. stanowili 55% ogółu mieszkańców, w Jaworowie (UA) 25%, a w Lubyczy Królewskiej (PL) – prawie całość. W związku z eksterminacyjną polityką hitlerowców osoby narodowości żydowskiej uległy całkowitej zagładzie jak również w większości zabytki kultury materialnej. Z zachowanych wymienić należy cmentarze w Józefowie, Szczebrzeszynie, Krasnobrodzie, Zamościu, Tomaszowie Lubelskim ( z odrestaurowaną kaplicą cmentarną), synagogi w Zamościu, Józefowie i Szczebrzeszynie oraz budynki domu kahalnego i mykwy w Zamościu. Dzisiejszy ruch turystyczny ze strony Żydów koncentruje się na obozie zagłady w Bełżcu. Więcej na www.zchor.org/hitachdut/lostr.htm
Ukraińcy – przed II wojną światową Ukraińcy zamieszkiwali wsie na Roztoczu Wschodnim. W 1946 roku większość z nich została przesiedlona na Ukrainę (ok.482. tys. Osób), pozostałych w ramach tzw. akcji „Wisła” wywieziono na tzw. Ziemie Odzyskane - w północnej i zachodniej Polsce.(ok. 140 tys. Osób).
Dziś świadectwem ich obecności na tym terenie są cerkwie unickie, m. in. w Radrużu, Woli Wielkiej, Prusiem, Bełżcu i Hrebennem, gdzie obecnie odprawiane są Msze św. w obrządku zachodnim i wschodnim.
Polacy – ludność narodowości polskiej zamieszkiwała głównie w miastach na terenie obecnej Ukrainy Zachodniej. We Lwowie np. Polacy stanowili przed 1939 rokiem ok 60% mieszkańców. W ramach akcji przesiedleńczej po zakończeniu II wojny światowej do Polski na stałe przyjechało ok. 788 tys osób. Materialne ślady dawnej obecności Polaków to głównie architektura lwowskiej starówki, a także liczne cmentarze i kościoły rzymskokatolickie, np. w Żółkwi, Iwano-Frankowem i Jaworowie. Polska turystyka sentymentalna koncentruje się głównie we Lwowie i ma tendencję wzrostową.
Dziedzictwo żydowskie
Przed Holocaustem w czasie II wojny światowej Żydzi stanowili znaczny odsetek ludności zamieszkującej Roztocze. W Szczebrzeszynie np. przed wojną Żydzi stanowili większość, z tego miasta pochodzi Cohen Izhar Ber – znany talmudzista. W Zamościu, gdzie w 1890 r. Żydzi stanowili 70% mieszkańców, urodziła się Róża Luksemburg, teoretyk socjalizmu, mieszkali tu pisarz Icchak Lejb Perec i poeta Bolesław Leśmian. Z Tomaszowa Lub. wywodzą się korzenie znanego prozaika-noblisty z 1978 r. Isaaca Bashevisa Singera, który większość życia spędził w Biłgoraju. Zagładzie z rąk hitlerowców ulegli nie tylko prawie wszyscy Żydzi roztoczańscy, ale również w większości synagogi i kirkuty. Ocalały jedynie świątynie w Zamościu, Żółkwi, Józefowie i Szczebrzeszynie, zaś z cmentarzy – kirkuty w Zamościu, Lubaczowie, Józefowie, Szczebrzeszynie , Zwierzyńcu i Tomaszowie Lub.
Wymieniona spuścizna po narodzie żydowskim, aczkolwiek niezbyt okazała, może być interesująca dla osób pochodzenia żydowskiego, które licznie odwiedzają były obóz zagłady w Bełżcu (największy cmentarz Małopolski), gdzie zginęło ok. 600 tys. Żydów z całej Europy, powstał ostatnio nowy pomnik wraz z mauzoleum, co zwiększyło zainteresowanie tym obiektem ze strony Żydów z Izraela i USA. Więcej na www.belzec.org.pl
Użyteczne adresy:
Aleksander Denisenko - Dragamanowa 38/9 290005Lviv Ukraine tel.+380322721347
ZHYVA SIMJA, 3 Piskova Street, Suite 6, 79026 Lviv, tel.+380322986625, tel. +380506710725 eFax in US (503)217-8406 e-mail: tuag@cscd.lviv.ua; tuag@is.lviv.ua; igor@tuag.lviv.ua; http://www.autodidacts.f2s.com/tua/res.html
Alexander Dunai; O. Stepanivny Street 17/2; Lviv 290016 dunai@iname.com
Miriam Weiner www.routestoroots.com; mweiner@routestoroots.com
Poszukiwanie własnych korzeni znacznie ułatwiają też muzea znajdujące się na terenie Roztocza. Najważniejsze z nich to:
– Muzeum Zamojskie w Zamościu, ul. Ormiańska 30, www.muzeum-zamojskie.one.pl/
– Muzeum Armii Krajowej w Bondyrzu, Bondyrz 179a/3, tel. +4884 6186285
– Muzeum Wsi Krasnobrodzkiej w Krasnobrodzie, ul. Tomaszowska 16, tel. +4884 6607814
– Muzeum Regionalne w Tomaszowie Lubelskim tel. +4884 6643720
– Muzeum Historyczne we Lwowie, pl. Rynek 6, tel. +380 0322 743304, 720671
– Muzeum Etnograficzne „Jaworowszczyzna” w Jaworowie, ul. Lwowska 31, tel. +380 259 28437
|
>> )
)
)
)
)
)