Za pomnik przyrody uznaje się przede wszystkim sędziwe i okazałe drzewa, źródła, wodospady, skałki, jary, głazy narzutowe, jaskinie.
Dotychczas na Zamojszczyźnie ustanowiono ponad 240 pomników przyrody ożywionej, których celem jest ochrona głównie okazałych drzew. Są to przede wszystkim lipy, brzozy, klony, dęby, jesiony, buki, kasztanowce, wiązy, akacje, topole. Ponadto w tej formie chronionych jest kilkanaście źródeł, kilka skałek i płatów roślinności stepowej oraz 1 wodospad.
W SzPK znajduje się 10 pomników przyrody ożywionej. Wśród nich na szczególną wyróżnienie zasługuje  lipa drobnolistna w Szperówce o obwodzie  pnia  920 cm  i  lipa drobnolistna przy kościele w Topólczy (645 cm). Ponadto dużą atrakcją geologiczną są pomnikowe źródła w Zaporzu, Radecznicy i Trzęsinach.
Wiązy szypułkowe, rosnące przy tym przystanku mają wymiary pnia w pierśnicy, (na wys. 130 cm)-230 cm i 320 cm.