|
Strona 5 z 17
Przystanek 4 GRODY CZERWIEŃSKIE
Mianem "Grody Czerwieńskie" nazywany jest dawny zespół osad obronnych leżących na terytorium między górnym Bugiem i Wieprzem na pograniczu Polski i Rusi (obecnie fragment Zamojszczyzny). Jego głównymi ośrodkami były: Czerwień obecnie Czermno - wieś położona w widłach rzek Huczwy i Sieniochy oraz Przemyśl. Do znaczniejszych zaliczono także: Sutiejsk obecnie wieś Sąsiadka i Wołyń dzisiaj wieś Gródek nad Bugiem.
W miejscu tym, na skarpie, już we wczesnym średniowieczu istniał gród o nazwie Brody, który wchodził w skład Grodów Czerwieńskich. Za Kazimierza Wielkiego zbudowano tu zamek, który strzegł przeprawy na Wieprzu. W roku 1583 zamek uległ zniszczeniu na skutek pożaru, lecz jego fragmenty zachowały się do dzisiaj. Aby zobaczyć ruiny trzeba przejść ok. 150 m wąską ścieżką, prowadzącą na wzniesienie o dość stromych zboczach.
Zmierzając do kolejnego przystanku, po drodze będziemy mijać kilka ciekawych obiektów. Pierwszym z nich będzie kościół znajdujący się po prawej stronie ul. Klukowskiego.
Kościół p.w. Św. Katarzyny
Historia tego kościoła sięga początków XVII w. Wówczas to Jan Zamoyski ufundował w Szczebrzeszynie klasztor dla franciszkanów, a przy nim kościół, który wybudowany został prawdopodobnie w latach 1620 -1638 w stylu renesansu lubelskiego. Zakonnicy w klasztorze przebywali do 1783 r. Następnie budynek klasztorny zamieniono na szpital.
Idąc dalej, na skrzyżowaniu dróg, skręcamy w lewo, w ul. Sądową. Po lewej stronie mijamy synagogę, a następnie po prawej cerkiew pounicką.
Synagoga
Pierwsza drewniana synagoga została zbudowana w 1584 roku i przetrwała do roku 1648. Wówczas to została spalona podczas najazdu Kozaków pod wodzą B. Chmielnickiego. W miejsce zniszczonej, w roku 1659 zbudowano nową w stylu renesansowym, która przetrwała do dzisiaj.
Pierwsze wzmianki o Żydach w Szczebrzeszynie pochodzą z 1507 r.
W roku 1815 ludność żydowska liczyła 31 % (1 083 osoby) ogółu ludności miasta, a przed II wojną światową ok. 3 200 osób (ok. 40 %). W czasie wojny prawie wszyscy mieszkańcy Szczebrzeszyna pochodzenia żydowskiego zostali wymordowani.
Cerkiew pounicka p.w. Zaśnięcia Matki Bożej
Przypuszcza się, że pierwsza cerkiew w Szczebrzeszynie istniała już w 1352 roku, ta która przetrwała do dnia dzisiejszego, powstała po roku 1560. Była ona przekształcana i odnawiana w latach 1868 i 1876.
Następnie skręcany w lewo, w ul. Cmentarną. Po przejściu ponad 100 m po lewej stronie mijamy cmentarz żydowski.
Cmentarz żydowski
Teren pod cmentarz żydowski został wyznaczony w 1593 r. Zlokalizowany jest na dwóch wzgórzach. Na cmentarzu zachowało się około 380 kamiennych nagrobków w kształcie macew prostokątnych, zamkniętych półkoliście lub daszkami. Najstarszy zidentyfikowany nagrobek pochodzi z 1720 r. Przy bramie wejściowej zachował się nagrobek rabina, wrośnięty w drzewo. Na wprost wejścia na cmentarz, znajduje się współczesny pomnik, poświęcony martyrologii Żydów. Ostatni szczebrzeski Żyd - Jankiel Grojser (1904 -1970), żołnierz II korpusu gen. Andersa, uczestnik walk pod Monte Cassino - pochowany został na cmentarzu katolickim.
Na cmentarzu znajduje się dość liczny drzewostan. 5 drzew zostało objętych ochroną w postaci pomnika przyrody. Są to dęby szypułkowe i wiązy pospolite.
Idąc cafy czas pod górę, po lewej stronie mijamy cmentarz.
Cmentarz rzymsko - katolicki
Parafia rzymsko-katolicka w Szczebrzeszynie powstała w 1394 r. Do XIX w. zmarłych grzebano przy świątyniach. Obecny cmentarz grzebalny, położony za miastem na wzgórzu, powstał wokół kaplicy Św. Leonarda, w końcu XVIII lub na początku XIX w. W sąsiadujących ze sobą kwaterach grzebano zmarłych wyznania rzymsko i grekokatolickiego a pod koniec XIX w. także prawosławnych. Najstarsze nagrobki pochodzą z 1 połowy XIX w. Są tu groby urzędników Ordynacji Zamoyskiej, mogiła powstańców styczniowych, groby poległych partyzantów AK, grób dr Zygmunta Klukowskiego lekarza, historyka Zamojszczyzny, autora "Dzienników z lat okupacji", świadka na procesie norymberskim. W centralnej części cmentarza, znajduje się kwatera żołnierzy z I wojny światowej. Jest tu również grób rodziny Kaczorowskich. Urodzony 30.06. 1849 r. Feliks Paweł Kaczorowski to w linii żeńskiej dziadek naszego papieża Jana Pawła II i ojciec jego matki Emilii z Kaczorowskich Wojtyłowej.
Na cmentarzu rośnie około 100 drzew. Jest to jeden z najciekawszych i najładniej położonych cmentarzy na Roztoczu.
W bezpośrednim sąsiedztwie cmentarza znajduje się przystanek poświęcony wydarzeniom z okresu II wojny światowej. |
