|
Strona 3 z 6
Powstańcy, zbiegowie i przemytnicy - Zielona granica na Roztoczu
Mało kto wie, że swego czasu przez Lubelszczyznę przebiegała granica pomiędzy dwoma ówczesnymi mocarstwami, carską Rosją i cesarską-królewską Austrią. Warto o tym pamiętać przy okazji rocznicy odzyskania niepodległości.
Przebieg granicy zaborcy ustalili w 1809 roku. Od tego czasu tereny leżące o około 100 km na południe od Lublina stały się strefą nadgraniczną. Wymagało to utrzymania znacznych oddziałów wojskowych i rozbudowy militarnej infrastruktury. Właśnie wtedy powstały koszary w Tomaszowie Lubelskim. Możemy je obejrzeć wędrując szlakiem czarnym w kierunku Suśca. Znaczne oddziały wojskowe stacjonowały także w Biłgoraju i Janowie Lubelskim. Szybkiemu przemieszczeniu oddziałów w kierunku granicy służyć miały specjalnie budowane w tym celu drogi. Jedna z nich jest tzw. ,,gościniec biłgorajski''. Stanowi przedłużenie ulicy Wojska Polskiego w Janowie Lubelskim. Później prawie idealnie prosto przecina Lasy Janowskie. Wyprowadza z nich w miejscowości Zagumnie koło Biłgoraja. Liczy tylko 20 km, podczas gdy drogowe połączenie pomiędzy Janowem a Biłgorajem, przez Frampol, jest o 15 km dłuższe. Jak twierdzą leśnicy, takich dróg, nie zawsze dziś używanych, często zarośniętych zbudowano wówczas więcej. Miały pierwszorzędne znaczenie strategiczne.
Jak przebiegała dawna granica Kongresówki i Galicji ?
Po stronie austriackiej były Lubycza Królewska i Bełżec. Nagrobki urzędników celnych i funkcjonariuszy straży granicznej możemy znaleźć na cmentarzu w Kniaziach. Dalej granicę stanowiła Tanew. Tak więc, gdyby istniał wówczas niebieski szlak szumów, to jego początkowa część zaczynająca się w Suścu byłaby po stronie rosyjskiej, zaś końcowa po austryjackiej. Inną rzeką graniczną była w części swojego biegu płynącą przez Lasy Janowskie Bukowa. Pomimo utrzymania znacznych sił do pilnowania granicy we wsiach po obu jej stronach ludności żyła z przemytu. Przerzucono także żywe przesyłki. Przez zieloną granicę podczas powstania styczniowego przeszło do Galicji kilka oddziałów naciskanych przez Rosjan w kongresówce. W pobliżu wsi Rebizanty, niedaleko słynnych szumów granicę na Tanwi w 1901 r. przekroczył późniejszy twórca legionów Józef Piłsudski. Uciekł wówczas z carskiego szpitala więzionego aż z Petersburga. Upamiętnia to pomnik z kamienia. Możemy go odnaleźć idąc szlakiem żółtym w kierunku Huty Szumy i Narola. W pobliżu jest dziś osiedle domków letniskowych. Dawna granica przez ponad 100 lat rozdzielająca naszych zaborców... pozostała aktualna i dzisiaj. Jak utrzymują miłośnicy historii, dokładnie taki sam przebieg ma południowa granica powiatu biłgorajskiego z województwem podkarpackim.
|
