|
Strona 1 z 9 Wiedzę ekologiczną można przekazać w sali lekcyjnej, przy pomocy środków masowego przekazu czy w muzeum przyrodniczym, trudno jednak sobie wyobrazić, żeby działań i myślenia w kategoriach ekologicznych można było nauczyć w oderwaniu od natury.
Doskonałym miejscem kształtowania wrażliwości i właściwej postawy wobec przyrody, w którym można sprawdzić zdobytą w szkole wiedzę są ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne. Można zorganizować na nich warsztaty ekologiczne polegające na obserwacjach terenowych, zajęcia plastyczne oraz gry i zabawy ekologiczne.
Zajęcia prowadzone na trasie ścieżek umożliwiają wykorzystanie środowiska przyrodniczego jako źródła wiedzy: geograficznej, biologicznej czy historycznej; wpływają na kształtowanie zmysłu obserwacji i wyobraźnię przestrzenną.
Dojazd do ścieżki.
Do ścieżki w miejscowości Huta Złomy można dojechać drogami publicznymi:
- z Narola przez Jędrzej ówkę i Dębiny,
- z Horyńca Zdroju przez Werchratę, Wolę Wielką i Dębiny.
Z Horyńca Zdroju można również dotrzeć drogą leśną przez Brusno i Polankę Horyniecką (samochód terenowy, motor lub rower). Dojazd do ścieżki pokazują tablice informacyjno-poglądowe posadowione przy drogach publicznych:
- w Woli Wielkiej dla jadących z Horyńca do Narola,
- w Narolu przy drodze na Jędrzej ówkę dla jadących z Cieszanowa do Narola.
Od siedziby Miasta i Gminy Narol i Nadleśnictwa Narol ścieżka oddalona jest o ok. 7,5 km. Podróżując PKS-em musimy wysiąść w Łowczy, gdzie jest najbliższy przystanek, oddalony o 4,5 km od początku ścieżki. Samochód lub autokar zostawiamy przy leśniczówce w Hucie Złomy, dalej udajemy się około 50 m pieszo drogą gruntową. Ścieżka zaczyna się przy krzyżu wapiennym, przy którym stoi tablica informacyjno-poglądowa zawierająca mapkę schematyczną oraz krótki opis ścieżki.
Skrócone informacje zawarte są na 8. tablicach przystankowych, natomiast niniejszy przewodnik terenowy podaje szerszy opis walorów przyrodniczych i kulturowych ścieżki. Trasa ścieżki oznakowana jest w terenie strzałkami oraz białymi kwadratami z czerwonym paskiem po przekątnej malowanymi na drzewach.
Organizacja przejścia ścieżki:
• maksymalna wielkość grupy - 30 osób
• długość ścieżki - ok. 2 km
• czas przejścia - 1,5 godz.
• zalecany ubiór sportowy, buty terenowe
• wskazany przewodnik po ścieżce.
• do obserwacji ornitologicznych warto zaopatrzyć się w lornetkę i dobry przewodnik terenowy z kolorowymi tablicami przedstawiającymi charakterystyczne cechy poszczególnych gatunków. Dla osób bardziej zainteresowanych florą pomocne będą klucze do ich rozpoznawania. Jesienią nie zapomnijmy o kluczu do oznaczania grzybów i jagód - niektóre są trujące!
Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Kobyle Jezioro" zlokalizowana jest w Hucie Złomy.
Miejscowość ta położona jest w płd.-wsch. części gminy Narol u stóp masywu Wielkiego Działu, najwyższego wzniesienia na Roztoczu (395 m npm). We wsi znajdowała się kiedyś huta wykorzystująca, często spotykane w całej okolicy, pokłady rudy darniowej. W czasie II wojny światowej Huta Złomy znacznie ucierpiała w czasie walk z UPA i została niemal doszczętnie zniszczona. Nic więc dziwnego, że w osadzie znajdują się jedynie dwa obiekty o charakterze zabytkowym - murowana kaplica z przełomu XIX i XX wieku oraz drewniany budynek szkoły podstawowej, wzniesiony w latach 30-tych XX wieku.
Z licznych tu przed wojną drewnianych domów nie ocalał ani jeden.
W sąsiedztwie wsi znajdują się radzieckie umocnienia obronne zbudowane w 1941 roku, z których obecnie w lesie pozostały potężne betonowe bunkry oraz rów przeciwczołgowy, dziś już zarośnięty.
Trasa ścieżki prowadzi przez rezerwat torfowiskowy „Źródła Tanwi".
Jej nazwa „Kobyle Jezioro" pochodzi od legendy, która podaje, że tu na torfowisku - utopiła się piękna kobyła.
Usytuowanie ścieżki w rezerwacie podnosi jej walory poznawcze ze względu na różnorodną roślinność, zarówno bagienną charakterystyczną dla torfowiska przejściowego i wysokiego jak i typową dla siedliska suchego, piaszczystego, a także bogatą faunę. W rezerwacie ma również swoje źródła jedna z większych rzek Roztocza - Tanew.
Rezerwat obejmujący obszar lasu, wód i bagien o powierzchni 186.54 ha, położony jest na gruntach Nadleśnictwa Narol, Leśnictwa Złomy, na terenie Południoworoztoczańskiego Parku Krajobrazowego.
Został utworzony na podstawie rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 grudnia 1998 roku w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych naturalnych zespołów torfowiskowych oraz borów bagiennych i wilgotnych z licznymi gatunkami chronionymi roślin zielnych.
Zespoły torfowiskowe rezerwatu należą do typu torfowisk przejściowych, na niewielkich fragmentach rozwijają się torfowiska wysokie. Są one bogate w relikty glacjalne, subarktyczne i atlantyckie np. rosiczkę okrągłolistną, sit sztywny, przygielkę brunatną itp. Na uwagę zasługuje występowanie boru bagiennego i wilgotnego oraz olsu, które ze względu na specyfikę warunków edaficzno-wilgotnościowych zajmują bardzo ograniczone powierzchnie. Osobliwościami rezerwatu są rosnące tu rośliny chronione i rzadkie takie jak: rosiczka okrągłolistną, modrzewnica zwyczajna, czermień błotna, bagno zwyczajne, przygielka brunatna, sit sztywny, pomocnik baldaszkowaty, grążel żółty i grzybienie. Bogato reprezentowana jest również fauna. Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie dużych ssaków takich jak: jeleń europejski, sarna, lis, borsuk, bóbr, kuna leśna, wydra i dzik. Czasami rezerwat odwiedzany jest przez wędrujące wilki i łosie. Tereny podmokłe są miejscem rozrodu i życia wielu gatunków płazów. Również interesująco przedstawia się świat ptaków zamieszkujących środowiska leśne i wodne. Mało zbadany, choć na pewno bardzo interesujący, jest świat owadów.
NA TERENIE REZERWATU PRZYRODY „ŹRÓDŁA TANWI" ZABRANIA SIĘ:
• pozyskiwania, niszczenia lub uszkadzania drzew i innych roślin, z wyjątkiem przypadków uzasadnionych potrzebami gospodarstwa rezerwatowego, ujętych w planie ochrony
• zbioru wszystkich dziko rosnących roślin, a w szczególności owoców, nasion i grzybów, z wyjątkiem zbioru nasion na potrzeby hodowli lasu,
• polowania, chwytania, płoszenia i zabijania dziko żyjących zwierząt, niszczenia nor i legowisk zwierzęcych, gniazd ptasich i wybierania jaj,
• wysypywania, zakopywania i wylewania odpadów lub innych nieczystości, innego zanieczyszczenia wód i gleby oraz powietrza,
• niszczenia gleby lub zmiany sposobu jej użytkowania,
• wydobywania torfu,
• zakłócania ciszy,
• palenia ognisk,
• zmiany stosunków wodnych,
• umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków nie związanych z ochroną, z wyjątkiem znaków i tablic oznaczających przebieg linii granicy państwowej oraz pasa drogi granicznej, drogowych i innych znaków związanych z ochroną porządku i bezpieczeństwa,
• wstępu na teren rezerwatu, poza miejscami wyznaczonymi przez wojewodę, z wyjątkiem służb leśnych, służb ochrony przyrody oraz Straży Granicznej,
• ruchu pojazdów, z wyjątkiem pojazdów służb leśnych, służb ochrony przyrody oraz Straży Granicznej.
Na ścieżce poruszamy się tylko po wyznaczonej znakami i strzałkami trasie!
Południoworoztoczański Park Krajobrazowy (PPK) powołany został uchwałą WRN nr VII/40/89 w Przemyślu, uaktualnioną późniejszym rozporządzeniem Wojewody. W województwie podkarpackim zajmuje pow. 16 237 ha w gminach Horyniec i Narol, natomiast 4 019 ha położone jest w województwie lubelskim w gminie Lubycza Królewska. Słowo „Roztocze" wywodzi się najprawdopodobniej z funkcji wododziałowej, określanej w miejscowej gwarze jako „roztocz", „roztoka". Inni sugerują powiązanie tej nazwy z pięknymi, szerokimi, „roztaczającymi się" wokoło krajobrazami. Roztocze to także porozcinany, „roztoczony", pożłobiony teren. Nazwa ta po raz pierwszy zaistniała pod koniec XIX wieku w pracach geografów galicyjskich.
W bezpośrednim sąsiedztwie PPK położony jest Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej. Dla obu parków otulinę stanowi Roztoczański Obszar Chronionego Krajobrazu o powierzchni 32.174 ha.
PPK zajmuje w granicach Polski najbardziej wysunięty na południowy wschód fragment Roztocza. Wielkim bogactwem Parku są zwarte kompleksy leśne pokrywające jego pow. w 64%, administrowane przez Nadleśnictwa Narol i Lubaczów oraz Tomaszów Lubelski w woj. lubelskim. Najwyższą wartość przyrodniczą mają drzewostany bukowe grupujące się we wschodniej, północnej i południowej części Parku. Największą powierzchnię zajmują drzewostany ze znacznym udziałem sosny, głównie na gruntach porolnych. Występują też drzewostany z dominacją jodły, dębu i brzozy. Spośród licznie reprezentowanej grupy roślin chronionych wymienić należy: powojnika prostego, rosiczkę okrągłolistną, lilię złotogłów, orlika pospolitego i lulecznicę kraińską. Teren Parku jest ciekawy również pod względem faunistycznym. Na uwagę zasługują rzadkie i chronione gatunki ptaków drapieżnych m.in.: orlik krzykliwy, trzmielojad, orzeł bielik, orzełek włochaty oraz puchacz. W lasach występują: ryś, wilk, jeleń, łoś, sarna i dzik.
Na terenie Parku znajduje się opisany wcześniej rezerwat torfowiskowy „Źródła Tanwi" w Hucie Złomy oraz rezerwat florystyczny „Sołokija " w Dziewięcierzu, gdzie na powierzchni ponad 7 ha znajduje się unikalne stanowisko kilkuset jałowców o różnym pokroju. Niektóre z nich osiągają 8 m wysokości i 50 cm obwodu.
Obszar parku jest wspaniałym miejscem dla kogoś, kto szuka ciszy, spokoju, czystego powietrza i pięknej przyrody. Najlepiej można poznać go wędrując zielonym szlakiem turystycznym, który prowadzi przez najatrakcyjniejsze miejsca przyrodniczo-krajobrazowe oraz miejscowości z zabytkami kultury. Wychodząc z Horyńca Zdroju szlak prowadzi do Nowin Ho-rynieckich, gdzie znajduje się drewniana kaplica „na wodzie" Matki Bożej oraz wybijające źródła zmineralizowanej wody leczniczej. Dalej trasa szlaku biegnie przez tereny leśne pięknie urzeźbione, w okresie lata i jesieni bogate w jagody i grzyby. Następnie dochodzi do miejscowości Werchrata, na polach której można znaleźć skamieniałe kawałki drewna taksodii se-kwojowatych, liczące ok. 3 min lat. Więcej tego rodzaju „kamieni" można spotkać w okolicach Siedlisk. Idąc dalej docieramy na wzgórze Monastyrz, na którym znajduje się cmentarz wojenny z I wojny światowej oraz ruiny klasztoru Bazylianów. Szlak prowadzi następnie przez najwyższe wzniesienie Roztocza, tj. Wielki Dział, miejscowości Jacków Ogród, Lipsko i w Narolu kończy swój bieg.
Narol - od niedawna nabył utracone wcześniej prawa miejskie. Na uwagę zasługuje tu kościół parafialny p.w. Narodzenia NMP murowany w latach 1799 -1804, w 1914 roku spalony, a w 1915 -1917 odbudowany, dzwonnica murowana z XIX wieku oraz zespół pałacowy Łosiów z połowy XVIII wieku składający się z: pałacu, bramy głównej, dwóch murowanych kordegard otoczony pięknym parkiem geometrycznym z lat 1770 - 1781. Próby odrestaurowania mocno zniszczonego pałacu podjął się jego obecny właściciel - prof. Władysław Kło-siewicz. W zabytkowym ratuszu mieści się Urząd Miasta i Gminy.
Zielony szlak od 1990 roku przybrał imię Brata Alberta albowiem na jego trasie miał swoją pustelnię, w której kontemplował ks. Adam Chmielowski (Brat Albert).
Na części trasy zielonego szlaku urządzona jest ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Horyniec - Nowiny Horynieckie ", na której można poznać osobliwości przyrodnicze i kulturowe. Ścieżka zaczyna się w parku zdrojowym w Horyńcu Zdroju.
Horyniec Zdrój swoje walory uzdrowiskowe zawdzięcza wodom siarczkowym, skutecznym głównie w leczeniu chorób przewodu pokarmowego oraz wysokiej klasy borowinom leczącym choroby narządów ruchu. Funkcjonują tu trzy sanatoria: Metalowiec, PP Uzdrowisko Horyniec oraz Centrum Rehabilitacji Rolników
KRUS. Sanatorium Metalowiec znajduje się w XVII-wiecznym pałacu Ponińskich otoczonym pięknym ogrodem krajobrazowym. W położonym obok pałacu teatrze dworskim z XIX wieku (obecnie GOK) co roku odbywa się w lutym Ogólnopolski Przegląd Teatrów Małych Form - „Biesiada Teatralna ". Z innych zabytków w Horyńcu znajduje się kościół i klasztor o.o. Franciszkanów. Jest to budowla barokowa, ukończona w 1759 roku.
Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Kobyle Jezioro" prowadzi po gruntach Nadleśnictwa Narol.
Nadleśnictwo Narol - zostało utworzone w 1948 roku z części Nadleśnictwa Horyniec i Ruda Różaniecka. W roku 1973 zostały połączone trzy niezależne jednostki organizacyjne tj. Nadleśnictwa: Horyniec, Narol, Ruda Różaniecka tworząc Nadleśnictwo Narol z Obrębami: Horyniec, Narol, Ruda Różaniecka. W wyniku reorganizacji w 1984 roku Obręb Horyniec został włączony do nowo utworzonego Nadleśnictwa Lubaczów.
Nadleśnictwo podzielone jest na 12 leśnictw zgrupowanych w Obrębach:
- Narol (Kadłubiska, Maziarnia, Płazów, Wola Wielka, Dębiny, Złomy)
- Ruda Różaniecka (Huta Różaniecka, Lubliniec, Jezioro, Gorajec, Chotylub, Łowcza). Ogólna powierzchnia N-ctwa wynosi
15 871 ha w tym leśna 15 097 ha. Nadleśnictwo Narol położone jest na terenie powiatu lubaczowskiego, województwa podkarpackiego, w VI Małopolskiej Krainie Przyrodniczo-Leśnej na granicy trzech dzielnic: Roztocza, Niziny Sandomierskiej oraz Wysoczyzny Sandomierskiej. Obszar Nadleśnictwa wchodzi w skład Południoworoztoczańskiego Parku Kraj obrazowego, Parku Krajobrazowego Puszczy Solskiej oraz Roztoczańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Cały obszar Nadleśnictwa Narol należy do dorzecza Wisły, natomiast lasy jego są w zasięgu zlewni rzeki Tanew z największymi dopływami: Paucza, Różaniec, Brusienka, Łówczanka, Gnojnik, Buszcza. Pod względem klimatycznym Nadleśnictwo to ma na swoim obszarze klimat podgórski nizin i kotlin a wiatry wieją głównie z zachodu i płd.-zach. Dominują na tym terenie gleby bielicoziemne - 57%, brunatno-ziemne - 27%, pobagienne - 7%, wapniowe -6%, zabagnione - 2% i aluwialne - 1%. Przeważają siedliska borowe na 60,3% powierzchni, siedliska lasowe na 37,7% i olsy na 1,9% powierzchni. Panują więc tu średnio-żyzne siedliska. Dominującym typem siedliskowym jest BMśw 36,1% pow., LMśw 27%, Bśw 14,4% pow. pozostałe 22,9% zajmują BMw, Lśw,01, Bb, Bw, LMśw, Olj, LŁ. Przeważają drzewostany sosnowe. Te z przewagą dęba zachowały się w Leśnictwie Chotylub, a bukowo-jodłowe w L-ctwie Kadłubiska, Maziarnia, Wola Wielka. Cenne elementy przyrody na terenie Nadleśnictwa Narol to:
• rezerwaty uznane: „Minokąt" w Kadłubiskach, „Bukowy Las" pod Narolem, „Źródła Tanwi" w Hucie Złomy;
• rezerwaty projektowane: „Źródła Pauczy", „Źródła Różańca";
• użytki ekologiczne: „Koman", „Sopilne";
• pomniki przyrody - 25 sztuk. Zapraszając na wędrówkę po ścieżce życzymy bogatych przeżyć w obcowaniu z naturą. Przypominamy jednocześnie, że przyroda odkrywa swoje tajemnice dla osób zachowujących się dyskretnie i kulturalnie.
|
