|
Strona 1 z 8 Układ ważnych granic politycznych, jaki powstał na Roztoczu, przecięty głównymi szlakami komunikacyjnymi, miał w dziejach drugiej wojny światowej duże znaczenie militarne. Po ustaleniu w 1939 roku niemiecko-radzieckiej linii demarkacyjnej, przecinającej m.in. opisywany region, Armia Czerwona przystąpiła do budowy „linii rejonów umocnionych na nowej granicy państwowej". W ten sposób, w latach 1940-1941, powstało pasmo warowne, zwane obecnie Linią Molotowa, czyli pas umocnień z licznymi betonowymi schronami bojowymi, mający w założeniu bronić granic Związku Radzieckiego przed inwazją niemiecką.
System fortyfikacji zwany Linią Molotowa zaprojektował gen. Dymitrij Michajłowicz Karbyszew, twórca budowanej wcześniej Linii Stalina. Całością prac wykonawczych kierowała Rada Techniczna przy Głównym Zarządzie Inżynieryjnym, pod przewodnictwem marszałka Borisa Michajłowicza Szapocznikowa.
Plan przewidywał wybudowanie około 10 tysięcy schronów bojowych, zgrupowanych w 13 rejonach umocnionych. W obecnych granicach Polski zachowały się w całości 3 oraz fragmenty kolejnych 3 rejonów umocnionych. W północno-wschodniej części kraju możemy spotkać schrony bojowe Grodzieńskiego, Osowieckiego, Zambrowskiego i Brzeskiego Rejonu Umocnionego, zaś na południowym wschodzie znajduje się część fortyfikacji Raworuskiego i Przemyskiego Rejonu Umocnionego. Roztocze Wschodnie objęte zostało Raworuskim Rejonem Umocnionym. Umocnienia te stanowią imponująca pamiątkę tamtych czasów, gdyż Armia Czerwona wdrożyła prawdziwie rewolucyjne koncepcje taktyczne, a obiekty bojowe zostały wyposażone w najnowsze jak na ówczesne czasy uzbrojenie.
Pierwsze umocnienia, stanowiące zalążek Linii Mołotowa, budowano równocześnie z delimitacją granicy niemiecko-sowieckiej. Już 15 X 1939 roku Szef Sztabu Frontu Ukraińskiego komdiw Nikołaj Watutin zarządził wykonanie pierwszych prac. Powstawały wtedy liczne rowy przeciwczołgowe i strzeleckie, co kilkaset metrów drew-niano-ziemne stanowiska strzeleckie, zasieki z drutu kolczastego, wieże strażnicze i posterunki wojsk pogranicznych. Rozbudowane umocnienia polowe stworzyły pozycję wysuniętą, wzmocnioną w 1940 i 1941 roku. Umocnienia te zostały uzupełnione małymi żelbetonowymi schronami, które można dziś spotkać m.in. nad potokiem Buszcza między Dąbrówką i Chotylubiem, przy drodze z Chotylubia do Nowego Brusna, a także przy drodze z Huty Lubyckiej do Prenatki (nieistniejącej dziś wsi koło przysiółka We-reszczyca), we wsi Szalenik i w Rudzie Żurawieckiej.
W dniu 26 VI 1940 roku komisarz ludowy obrony Siemion Timoszenko podjął decyzję o budowie umocnień stałych. Fortyfikacje te miały wspierać aktywną obronę, umożliwiając manewrowanie wojskom polowym oraz dokonywanie przeciwuderzeń i ataków mających przenieść działania wojenne na terytorium nieprzyjaciela.
Te założenia teoretyczne Linii Mołotowa zadecydowały o kształcie umocnień i rozmieszczeniu linii fortyfikacji w terenie. W większości wybudowano je bezpośrednio w pasie przygranicznym, całkowicie rezygnując z pozycji wysuniętych oraz pasa niszczeń na przedpolu. Pierwszą linię obrony tworzył budowany zwykle bezpośrednio wzdłuż granicy pas przesłaniania złożony z umocnień polowych, a głębiej - w odległości kilkunastu kilometrów - budowano pozycję główną z fortyfikacjami typu stałego. Główny pas obrony tworzyły batalionowe węzły obrony o froncie szerokości od 6 do 10 km oraz głębokości od 5 do 10 km. Na węzły składało się od 3 do 5 punktów oporu, lokalizowanych zwykle na dogodnych do obrony wzgórzach, z których każdy miał zajmować powierzchnię maksymalnie kilku kilometrów kwadratowych i dysponować 5-20 betonowymi schronami bojowymi. Podnóża wzgórz otaczały rowy przeciwczołgowe i zapory przeciwpiechotne, w newralgicznych punktach uzupełnione polami minowymi.
"Roztocze Wschodnie"
Przewodnik nie tylko dla turystów
Paweł Wład, Marek Wiśniewski
Wydawnictwo naukowe turystyczne i edukacyjne
Wydanie trzecie, Mielec 2004
|
